Jak czyścić płyty winylowe, żeby ich nie uszkodzić

Regularne trzaski, szum zagłuszający ciche fragmenty, igła zbierająca małą szarą kulkę: kurz to codzienny wróg winyla. Osadza się na dnie rowka, po którym igła przesuwa się przy każdym słuchaniu. Dobre czyszczenie płyt winylowych poprawia dźwięk i przedłuża życie zarówno płyty, jak i igły. Pod warunkiem, że robisz to właściwie, bo źle przeprowadzone czyszczenie może narobić więcej szkód niż sam kurz.

Przede wszystkim: prawidłowo trzymaj płytę

Najlepsze czyszczenie to takie, którego nie trzeba robić. Odciski palców zostawiają w rowku tłuszcz, a tłuszcz zatrzymuje kurz. Zawsze trzymaj płytę za krawędź, opuszkami palców, ewentualnie z jednym palcem na środkowej naklejce. Nigdy nie kładź płyty bez okładki na stole ani na kanapie, nawet na kilka sekund.

Wyrób sobie też nawyk chowania płyty do okładki zaraz po zakończeniu słuchania. Winyl zostawiony na gramofonie z otwartą pokrywą pokrywa się kurzem w ciągu kilku godzin.

Codzienne czyszczenie: szczotka karbonowa

Do bieżącej pielęgnacji, przed każdym słuchaniem, w większości przypadków wystarczy szczotka z włókna węglowego. Jej bardzo cienkie włókna wnikają w rowek i zbierają kurz z powierzchni. Pomagają też ograniczyć elektryczność statyczną, która przyciąga drobiny.

Właściwa metoda

1. Połóż płytę na talerzu i włącz obroty, z ramieniem na podpórce.
2. Przyłóż szczotkę płasko do płyty, bez dociskania, włóknami wzdłuż rowków.
3. Pozwól płycie obrócić się raz lub dwa razy, trzymając szczotkę nieruchomo.
4. Powoli przesuń szczotkę w stronę krawędzi płyty, a potem unieś ją, przechylając, żeby zabrać kurz.

Ruch ma być lekki: pracuje płyta, nie twój nadgarstek. Regularnie czyść samą szczotkę, inaczej odda to, co zebrała.

Gruntowne czyszczenie: płyn i mikrofibra

Płyta z drugiej ręki, winyl długo trzymany bez okładki albo tłoczenie, które trzeszczy mimo szczotki, wymagają czyszczenia na mokro.

Jakiego płynu użyć?

Wybierz płyn przeznaczony do czyszczenia płyt winylowych. Takie środki rozpuszczają tłuszcz i brud, nie niszcząc winylu ani papierowej naklejki. W ostateczności woda demineralizowana jest lepsza niż woda z kranu, której kamień może zostawić osad w rowku.

Jak to zrobić

1. Najpierw odkurz płytę szczotką karbonową, żeby nie wcierać drobin w rowek.
2. Nałóż trochę płynu na czystą mikrofibrę albo bezpośrednio na płytę, zgodnie z instrukcją produktu.
3. Przecieraj wzdłuż rowków, ruchem okrężnym, bez dociskania i bez ruchów w poprzek.
4. Nie mocz środkowej naklejki: papier się marszczy i może się poplamić.
5. Odwróć płytę i powtórz to samo po drugiej stronie.

Suszenie

Zostaw płytę do wyschnięcia na powietrzu, pionowo w czystej suszarce lub opartą na krawędzi, z dala od kurzu. Możesz też delikatnie przetrzeć ją drugą, suchą mikrofibrą, zawsze wzdłuż rowków. Nigdy nie chowaj wilgotnej płyty do okładki: wilgoć sprzyja pleśni, zarówno na płycie, jak i na kartonie.

Przy dużej kolekcji używanych płyt istnieją też myjki do płyt, ręczne lub z odsysaniem. Wymagają inwestycji, ale czyszczą obie strony równomiernie.

Czego nie robić

• Nie używaj czystego alkoholu, acetonu ani środków czystości: te rozpuszczalniki mogą uszkodzić winyl albo zostawić film.
• Nie przecieraj chusteczką higieniczną, ręcznikiem papierowym ani ścierką: ich włókna rysują albo zostają w rowku.
• Nie przecieraj w poprzek rowków: to najprostszy sposób na mikrorysy.
• Nie dociskaj mocno: nacisk wpycha brud na dno rowka, zamiast go wydobyć.
• Nie susz suszarką do włosów ani przy kaloryferze: ciepło może wypaczyć płytę.
• Nie wkładaj płyty pod kran bez zabezpieczenia naklejki.

Ostrożne czyszczenie igły

Czysta płyta odtwarzana zabrudzoną igłą nie zagra lepiej. Na igle zbiera się cienka warstwa kurzu, czasem widoczna gołym okiem. Jej czyszczenie wymaga delikatności: diament i mała dźwignia, która go trzyma, czyli wspornik (cantilever), są kruche.

• Używaj małej szczoteczki z miękkim włosiem przeznaczonej do igieł gramofonowych.
• Zawsze szczotkuj od tyłu do przodu, w kierunku odtwarzania, nigdy na boki ani od przodu do tyłu.
• Przed czyszczeniem odłóż ramię na podpórkę i, jeśli to możliwe, wyłącz gramofon.
• Nie dmuchaj na igłę: wilgoć z oddechu nie pomaga.

W razie wątpliwości zajrzyj do instrukcji wkładki. Jeśli wspornik wygląda na wygięty, nic nie rób: czas wymienić igłę.

Przechowuj tak, żeby rzadziej czyścić

Kurz osiada głównie między kolejnymi słuchaniami. Odpowiednie przechowywanie wyraźnie zmniejsza potrzebę czyszczenia.

• Wewnętrzna koszulka w dobrym stanie: koszulki antystatyczne chronią lepiej niż papierowe, które mogą się kruszyć.
• Zewnętrzna folia z przezroczystego plastiku, która chroni też karton.
• Płyty ustawione pionowo, nigdy w stosie na płasko, w przegrodach, w których stoją prosto, ale nie są ściśnięte.
• Z dala od ciepła i słońca, daleko od kaloryfera i okna.

Jeśli chodzi o meble, skrzynka na winyle, jak Corvisart, albo kontener, jak Barbès, trzyma pod ręką aktualnie słuchane płyty. Na całą kolekcję zobacz nasze rozwiązania do przechowywania płyt winylowych. A szafka pod gramofon z przegrodami pozwala trzymać płyty tuż pod gramofonem, zamiast zostawiać je byle gdzie.

Najczęstsze pytania

Jak często czyścić płyty winylowe?

Przy bieżącej pielęgnacji wystarczy przejechać szczotką karbonową przed każdym słuchaniem. Czyszczenie na mokro zostaw dla płyt używanych, bardzo brudnych albo trzeszczących mimo szczotki.

Czy płytę winylową można czyścić wodą?

Woda demineralizowana z czystą mikrofibrą może wystarczyć w potrzebie, z pominięciem naklejki. Płyn przeznaczony do winyli lepiej radzi sobie z tłustymi śladami. Unikaj wody z kranu, która zawiera więcej kamienia.

Czy czyszczenie usuwa rysy?

Nie. Usuwa kurz i brud, co często zmniejsza trzaski. Rysa to uszkodzenie rowka: żadne czyszczenie jej nie usunie.

Jak sprawić, żeby kurz nie wracał?

Chowaj płytę do okładki zaraz po słuchaniu, zamykaj pokrywę gramofonu i przechowuj winyle pionowo, z dala od ciepła.