Wybór pierwszego gramofonu potrafi przytłoczyć: napęd paskowy czy bezpośredni, przedwzmacniacz, wkładka, przeciwwaga, antiskating… Tymczasem wystarczy kilka kryteriów, żeby spokojnie podjąć decyzję dopasowaną do tego, jak słuchasz i jaki sprzęt już masz. Oto na co patrzeć, wybierając gramofon na początek, i jak go ustawić, żeby dobrze grał i długo służył.
Zacznij od tego, jak będziesz słuchać
Zanim przejdziesz do parametrów technicznych, odpowiedz sobie na trzy pytania:
- Na czym będziesz słuchać? Na wieży hi-fi ze wzmacniaczem, na kolumnach aktywnych, na słuchawkach, na głośniku Bluetooth?
- Jakie płyty? Głównie albumy na 33 obroty, czy także single na 45?
- Ile chcesz się angażować? Wolisz po prostu położyć płytę i słuchać, czy chcesz nauczyć się regulować gramofon?
Od odpowiedzi zależy większość dalszych wyborów.
Kryteria wyboru gramofonu
Napęd: paskowy czy bezpośredni
Talerz może być napędzany na dwa sposoby.
- Paskowy: silnik, umieszczony z boku, obraca talerz za pomocą gumowego paska. Taka konstrukcja dobrze izoluje talerz od drgań silnika. To najpopularniejsze rozwiązanie w gramofonach do słuchania w domu. Pasek z czasem się zużywa i trzeba go wymienić.
- Bezpośredni: talerz osadzony jest bezpośrednio na silniku. Szybko startuje i utrzymuje stabilną prędkość, dlatego lubią go DJ-e. Nie ma paska do wymiany.
Do słuchania w domu sprawdzą się oba. Upewnij się przede wszystkim, że gramofon odtwarza potrzebne ci prędkości: 33 ⅓ i 45 obr./min, a także 78, jeśli masz stare płyty.
Wbudowany przedwzmacniacz gramofonowy
Sygnał z wkładki jest bardzo słaby. Zanim trafi do wzmacniacza lub kolumn, musi przejść przez przedwzmacniacz gramofonowy (phono). Możliwe są trzy sytuacje:
- twój wzmacniacz ma wejście „phono”: przedwzmacniacz wbudowany w gramofon nie jest konieczny;
- twój wzmacniacz lub kolumny aktywne mają tylko wejście liniowe: wybierz gramofon z wbudowanym przedwzmacniaczem albo dokup zewnętrzny;
- w wielu gramofonach wbudowany przedwzmacniacz można wyłączyć, co zostawia otwartą drogę do rozbudowy zestawu.
Bluetooth
Niektóre gramofony przesyłają dźwięk bezprzewodowo do głośnika lub słuchawek Bluetooth. To wygodne przy prostym zestawie, bez kabli. Warto tylko wiedzieć, że transmisja bezprzewodowa wiąże się z kompresją sygnału: osoby, którym zależy na najlepszej jakości, wybierają połączenie kablowe. Najlepiej, gdy gramofon oferuje jedno i drugie.
Ramię, przeciwwaga i antiskating
Ramię niesie wkładkę i prowadzi igłę w rowku.
- Przeciwwaga z tyłu ramienia ustawia siłę nacisku igły na płytę. Właściwą wartość podaje producent wkładki. Za mały nacisk – igła przeskakuje; za duży – zużywa płytę.
- Antiskating kompensuje skłonność ramienia do zsuwania się w stronę środka płyty.
- Podnośnik ramienia delikatnie opuszcza i unosi igłę: bardzo przydatny na początku.
Gramofon z regulowaną przeciwwagą wymaga pierwszego ustawienia, ale pozwala później wymienić wkładkę. Modele automatyczne lub półautomatyczne, które same opuszczają ramię i odprowadzają je na koniec płyty, często dodają początkującym pewności.
Wkładka i igła
Wkładka zamienia drgania rowka na sygnał elektryczny. W pierwszym gramofonie jest zwykle fabrycznie zamontowana i wyregulowana: to duża wygoda. Wkładki z ruchomym magnesem (MM) są najpopularniejsze, a ich igłę łatwo wymienić. Sprawdź dostępność zapasowych igieł: diament zużywa się wraz z godzinami słuchania.
Pokrywa
Pokrywa chroni talerz i ramię przed kurzem. Pozornie drobiazg, a bardzo ułatwia dbanie o sprzęt.
Złącza
Na koniec obejrzyj tył gramofonu. W zależności od modelu znajdziesz wyjścia RCA, zacisk uziemienia, czasem wyjście USB do digitalizacji płyt. Przewód uziemiający, jeśli jest, podłącza się do wzmacniacza lub przedwzmacniacza: zapobiega buczeniu w tle. Sprawdź, czy wyjścia pasują do wejść twojego sprzętu, żeby przy podłączaniu nie okazało się, że brakuje kabla albo przejściówki.
Jak dobrze ustawić gramofon
Dobry gramofon źle ustawiony zagra gorzej niż prosty, ale dobrze postawiony. Liczą się trzy rzeczy.
Stabilny mebel
Igła odczytuje mikroskopijne zmiany: słychać nawet najmniejsze drgania. Postaw gramofon na sztywnym meblu, który nie rusza się, gdy ktoś przechodzi obok. Unikaj stawiania go na tym samym meblu co kolumny, bo ich drgania przenoszą się na ramię. Do tego właśnie służy szafka pod gramofon: wolny blat na gramofon i półki na płyty pod spodem.
Gramofon w poziomie
Na pochylonym talerzu igła pracuje w rowku krzywo. Sprawdź poziom małą poziomicą położoną na talerzu, a potem wyreguluj nóżki gramofonu, jeśli je ma, albo podłóż coś pod mebel.
Odpowiednia wysokość
Opuszczanie ramienia, zmiana strony, czyszczenie płyty: przy każdym słuchaniu będziesz obsługiwać gramofon. Niska szafka, jak Pigalle, łatwo zmieści się pod oknem albo obok kanapy; wyższa, jak Montmartre o wysokości 89 cm, ustawia gramofon na wysokości dłoni. Żeby porównać wymiary, zajrzyj do naszego poradnika o wymiarach gramofonów. Jeśli w twoim zestawie jest wzmacniacz, szafka hi-fi z wnęką zapewni mu osobne miejsce.
Najczęstsze pytania
Czy gramofon z wbudowanym przedwzmacniaczem jest konieczny?
Nie, tylko wtedy, gdy twój wzmacniacz lub kolumny nie mają wejścia phono. W przeciwnym razie gramofon bez przedwzmacniacza podłączasz bezpośrednio do wejścia phono.
Napęd paskowy czy bezpośredni na początek?
Do słuchania w domu sprawdzą się oba. Pasek dobrze izoluje talerz od silnika; napęd bezpośredni szybko startuje i nie ma paska do wymiany.
Czy gramofon można podłączyć do głośnika Bluetooth?
Tak, jeśli gramofon ma Bluetooth. W przeciwnym razie potrzebny jest głośnik z wejściem przewodowym i przedwzmacniacz gramofonowy, wbudowany lub zewnętrzny.
Gdzie postawić gramofon?
Na stabilnym, wypoziomowanym meblu, z dala od kolumn, słońca i źródeł ciepła.
