Podłączasz gramofon do wzmacniacza, kładziesz płytę… a dźwięk jest ledwo słyszalny i zupełnie pozbawiony basu. Albo odwrotnie: przesterowuje, gdy tylko dotkniesz gałki głośności. W obu przypadkach przyczyna jest niemal zawsze ta sama: przedwzmacniacz gramofonowy, którego brakuje albo który jest podwójny. Ten niewielki element zestawu jest niezbędny do słuchania winyli. Oto do czego służy, jak sprawdzić, czy go potrzebujesz, i jak go podłączyć.
Dlaczego gramofon potrzebuje przedwzmacniacza gramofonowego
Poziom phono i poziom liniowy
Wkładka gramofonowa wytwarza znikomy sygnał elektryczny, rzędu kilku miliwoltów w przypadku wkładki z ruchomym magnesem, a jeszcze mniej w przypadku wkładki z ruchomą cewką. Typowe źródła, takie jak odtwarzacz CD, komputer czy odtwarzacz sieciowy, dają sygnał o tzw. poziomie liniowym, mniej więcej sto razy silniejszy. Wejścia AUX, LINE lub CD wzmacniacza są zaprojektowane właśnie pod poziom liniowy. Przedwzmacniacz gramofonowy łączy te dwa światy.
Krzywa RIAA
Przedwzmacniacz ma też drugie, równie ważne zadanie. Przy nacinaniu płyty basy są tłumione, a soprany wzmacniane zgodnie z normą zwaną krzywą RIAA. Tłumienie basów zapobiega zbyt szerokim rowkom, w których igła by przeskakiwała; wzmacnianie sopranów pomaga ograniczyć szum. Podczas odtwarzania przedwzmacniacz stosuje odwrotną korekcję i przywraca muzyce pierwotne proporcje.
Bez przedwzmacniacza dostajesz więc dźwięk jednocześnie za cichy i niezrównoważony: chudy, bez basu, z ostrymi sopranami.
Czy go potrzebujesz? Trzy sytuacje
1. Twój gramofon ma wbudowany przedwzmacniacz
Ma go wiele nowych gramofonów. Rozpoznasz go po przełączniku PHONO / LINE obok gniazd RCA albo po informacji w instrukcji. W pozycji LINE gramofon podłączysz do dowolnego wejścia liniowego wzmacniacza albo do kolumn aktywnych: żaden dodatkowy przedwzmacniacz nie jest potrzebny.
2. Twój wzmacniacz ma wejście phono
Jeśli wzmacniacz ma wejście oznaczone PHONO, zawiera własny przedwzmacniacz. Podłącz do niego gramofon, w razie potrzeby z wyłączonym wbudowanym przedwzmacniaczem (przełącznik na PHONO). Gramofon bez wbudowanego przedwzmacniacza podłączasz bezpośrednio tutaj.
3. Ani jedno, ani drugie
To typowa sytuacja, gdy gramofon bez przedwzmacniacza łączysz z nowym wzmacniaczem, soundbarem albo kolumnami aktywnymi bez wejścia phono. Potrzebny jest wtedy zewnętrzny przedwzmacniacz gramofonowy: niewielkie urządzenie, które wpina się między gramofon a wejście liniowe.
| Gramofon | Używane wejście | Zewnętrzny przedwzmacniacz? |
|---|---|---|
| Wbudowany przedwzmacniacz, przełącznik na LINE | AUX / LINE / CD | Nie |
| Wbudowany przedwzmacniacz, przełącznik na PHONO | PHONO wzmacniacza | Nie |
| Bez przedwzmacniacza | PHONO wzmacniacza | Nie |
| Bez przedwzmacniacza | AUX / LINE / CD | Tak |
Zapamiętaj zasadę: w zestawie tylko jeden przedwzmacniacz gramofonowy, ani zero, ani dwa.
Przedwzmacniacz wbudowany czy zewnętrzny: jaka różnica?
Wbudowany przedwzmacniacz jest prosty i nie zajmuje miejsca. Zewnętrzny to dodatkowa obudowa i kabel, ale można go dobrać do używanej wkładki i wymienić bez ruszania reszty zestawu. Dlatego gramofony z wbudowanym przedwzmacniaczem często pozwalają go ominąć: później możesz rozbudować zestaw bez zmiany gramofonu.
Ruchomy magnes czy ruchoma cewka
Wkładki dzielą się głównie na dwie rodziny: z ruchomym magnesem (MM) i z ruchomą cewką (MC). Druga daje słabszy sygnał i wymaga zgodnego przedwzmacniacza. Większość popularnych gramofonów ma w zestawie wkładkę MM. Jeśli zmieniasz wkładkę, sprawdź, czy twój przedwzmacniacz obsługuje dany typ.
Podłączenie przedwzmacniacza gramofonowego
- Gramofon do przedwzmacniacza: połącz wyjście RCA gramofonu z wejściem przedwzmacniacza (czerwony po prawej, biały po lewej).
- Przedwzmacniacz do wzmacniacza: połącz wyjście przedwzmacniacza z wejściem liniowym wzmacniacza (AUX, LINE, CD) albo z kolumnami aktywnymi.
- Przewód uziemiający: jeśli gramofon go ma, przykręć go do zacisku GND przedwzmacniacza.
- Zasilanie: podłącz przedwzmacniacz, a wzmacniacz włącz na końcu, z głośnością na minimum.
Uziemienie
Wiele gramofonów ma cienki przewód zakończony małymi widełkami: to przewód uziemiający. Niepodłączony często przepuszcza niskie, ciągłe buczenie. Przymocuj go do zacisku GND lub GROUND przedwzmacniacza albo wzmacniacza, który odbiera sygnał phono. Gramofon z wbudowanym przedwzmacniaczem używany na LINE często go nie ma: to normalne.
Jeśli buczenie nie znika
- sprawdź, czy przewód uziemiający jest dobrze dokręcony;
- odsuń przedwzmacniacz od wzmacniacza i jego transformatora, a także od zasilaczy i obciążonych listew zasilających;
- stosuj krótkie kable RCA między gramofonem a przedwzmacniaczem: bardzo słaby sygnał phono jest wrażliwy na zakłócenia.
Gdzie postawić przedwzmacniacz
Przedwzmacniacz to małe urządzenie, które słabo się nagrzewa. Najlepiej postawić go blisko gramofonu, żeby kable były krótkie, ale nie tuż przy wzmacniaczu. Dobrze sprawdzi się otwarta wnęka pod blatem: przedwzmacniacz jest tam pod ręką, a kable schodzą prosto z gramofonu.
Szafka Abbesses łączy przegrodę na winyle z wnęką na wzmacniacz: przedwzmacniacz zmieści się obok. Belleville ma zamykany schowek i dwie otwarte wnęki, jedną na wzmacniacz, drugą na przedwzmacniacz lub inne źródło. A Monceau to blat na smukłych nóżkach z półką na wzmacniacz pod spodem.
Zobacz wszystkie nasze szafki hi-fi z wnęką na wzmacniacz, a szerzej także nasze szafki pod gramofon.
Najczęstsze pytania
Jak sprawdzić, czy mój gramofon ma wbudowany przedwzmacniacz?
Poszukaj przełącznika PHONO / LINE obok gniazd RCA albo informacji w instrukcji. Jeśli nie ma ani jednego, ani drugiego, przyjmij, że go nie ma.
Co się stanie, jeśli użyję dwóch przedwzmacniaczy?
Sygnał zostanie wzmocniony i skorygowany dwukrotnie: dźwięk będzie za głośny, przesterowany i przeładowany basem. Wyłącz jeden z nich.
Czy przedwzmacniacz gramofonowy poprawia dźwięk?
Przede wszystkim jest niezbędny: bez niego dźwięk jest cichy i niezrównoważony. Ponadto zewnętrzny przedwzmacniacz można dobrać tak, żeby lepiej pasował do wkładki.
Czy trzeba podłączać przewód uziemiający?
Tak, jeśli jest: przymocuj go do zacisku GND urządzenia, które odbiera sygnał phono. Pozwala uniknąć większości buczenia.
