Versterker voor een platenspeler: zo kies je hem en sluit je hem aan

De versterker is het hart van een klassieke vinylinstallatie: hij ontvangt het signaal van de platenspeler, brengt het op niveau en drijft de passieve speakers aan. Een goede versterker voor je platenspeler kiezen draait vooral om drie dingen: dat hij een platenspeler kan ontvangen, dat hij past bij je speakers en dat hij een plek vindt in je meubel. Hieronder lees je hoe je een versterker voor je platenspeler kiest, en hoe je hem zonder fouten aansluit en neerzet.

De rol van de versterker in een vinylinstallatie

Tussen platenspeler en speakers gaat het signaal door twee stappen. De phono-voorversterker versterkt het heel zwakke signaal van het element en corrigeert de balans volgens de RIAA-curve. De versterker geeft dat signaal daarna het vermogen dat nodig is om de luidsprekers te laten bewegen. Een geïntegreerde versterker, het meest gangbare apparaat in de hifi, combineert bronkeuze, volume en eindversterking in één kast. Sommige hebben er ook een phono-voorversterker in.

Phono-ingang: het eerste criterium

Zoek achter op de versterker naar een ingang met de aanduiding PHONO. Daarin zit een phono-voorversterker: je kunt er direct een platenspeler zonder ingebouwde voorversterker op aansluiten.

• Versterker met phono-ingang: elke platenspeler kan erop. Heeft de jouwe een ingebouwde voorversterker, zet de schakelaar dan op PHONO om die uit te schakelen.
• Versterker zonder phono-ingang: je hebt een platenspeler met ingebouwde voorversterker nodig (schakelaar op LINE) of een externe phono-voorversterker, aangesloten op een AUX-, LINE- of CD-ingang.

Let op bij home-cinemareceivers en sommige nieuwere versterkers die op streaming gericht zijn: veel daarvan hebben geen phono-ingang. Geen probleem, maar reken dan op een voorversterker.

Elementen met bewegende spoel

Een phono-ingang is meestal bedoeld voor elementen met bewegende magneet (MM), de meest voorkomende. Elementen met bewegende spoel (MC) geven een zwakker signaal: die hebben een MC-geschikte ingang nodig, vaak herkenbaar aan een MM/MC-schakelaar, of een passende voorversterker.

Welk vermogen kies je?

Het vermogen van een versterker, uitgedrukt in watt per kanaal, wordt vaak benadrukt, maar zegt niet alles. Waar het om gaat, is de afstemming tussen versterker, speakers en ruimte.

Kijk naar de specificaties van de speakers

• Het rendement (in dB): een speaker met een hoog rendement speelt luid met weinig vermogen; een speaker met een laag rendement vraagt meer voor hetzelfde volume.
• De impedantie (in ohm, vaak 4, 6 of 8): controleer of de versterker de impedantie van je speakers aankan. Dat staat in de handleiding van de versterker.
• Het belastbare vermogen: het bereik dat de fabrikant van de speakers aanbeveelt, is een goed uitgangspunt om de versterker te kiezen.

Een voorzichtige richtlijn

In een woonkamer van normale grootte, met gangbare boekenplankspeakers, is een paar tientallen watt per kanaal meestal genoeg om comfortabel te luisteren. Een grote ruimte, speakers met een laag rendement of graag hard willen luisteren rechtvaardigen meer. Een versterker die iets krachtiger is dan nodig is geen probleem: hij werkt juist ontspannener. Een te krappe versterker die je helemaal opendraait, gaat vervormen en kan de speakers belasten.

Versterker en platenspeler aansluiten

1. Zet alles uit voordat je iets aansluit.
2. Platenspeler naar versterker: RCA-kabel van de platenspeler naar de PHONO-ingang (of een lijningang, afhankelijk van je opstelling). Rood voor het rechterkanaal, wit voor links.
3. Aardedraad: schroef die vast op de GND-klem van de versterker. Zonder aardedraad hoor je vaak een lage brom.
4. Speakers: luidsprekerkabel van de klemmen van de versterker naar elke speaker, met de juiste polariteit, + op + en − op −. Verwissel je dat bij één speaker, dan klinkt het geluid hol, zonder bas.
5. Aanzetten: eerst de platenspeler, de versterker als laatste, volume op het minimum, ingang geselecteerd.

De kabels

• Houd de RCA-kabels tussen platenspeler en versterker kort: het phonosignaal is kwetsbaar.
• Gebruik luidsprekerkabels van gelijke lengte voor beide kanten.
• Houd signaalkabels zo veel mogelijk gescheiden van stroomkabels, en rol ze niet samen op.
• Laat wat speling achter het meubel, zodat je de versterker naar voren kunt halen zonder alles los te koppelen.

De versterker in een meubel zetten: ventilatie

Een versterker wordt warm, soms flink. Hij voert die warmte af via de roosters in de bovenkant en de zijkanten. Ingesloten zonder ventilatie raakt hij oververhit, kan hij in de beveiliging schieten en veroudert hij sneller.

De regels

• Een open vak in plaats van een dicht compartiment met deur. Heeft het vak een achterwand, laat dan ruimte achter de versterker zodat de lucht kan circuleren en de kabels erdoor kunnen.
• Ruimte erboven: meet de hoogte van de versterker en vergelijk die met de hoogte van het vak, met een paar centimeter marge. De handleiding noemt vaak een minimale vrije ruimte: houd je daaraan.
• Niets op de bovenkant: geen platenspeler, geen platen, geen voorwerp dat de roosters afdekt.
• Je platen op afstand: door warmte kunnen platen kromtrekken. Berg ze op in vakken uit de buurt van de versterker.

Waarom je de platenspeler niet op de versterker zet

Naast de warmte geeft een versterker lichte trillingen af en een elektromagnetisch veld rond de transformator. Onder de platenspeler kan dat een brom veroorzaken. De platenspeler hoort op het blad van het meubel, de versterker in een vak eronder of ernaast.

Meubels ontworpen voor de versterker

Onze hifi meubels hebben een of meer open vakken voor de versterker, onder het blad voor de platenspeler.

• Batignolles (84,5 cm): links een groot lp-vak achter een deur, rechts twee open vakken voor de versterker. De platen blijven beschermd, de versterker kan ademen.
• Bastille (121 cm): twee zijdeuren voor de platen en open vakken in het midden voor de versterker, met genoeg lengte om de speakers uit de buurt van de platenspeler te zetten.
• Belleville (85 cm): een dicht compartiment en twee open vakken, een voor de versterker, een voor een voorversterker of andere bron.

Wil je ook een televisie of grote speakers kwijt, bekijk dan onze tv- en hifimeubels. Vergelijk voor je bestelt de afmetingen van je versterker met die van de vakken op elke productpagina.

Veelgestelde vragen

Kun je een platenspeler op elke versterker aansluiten?

Ja, als er een phono-voorversterker in de keten zit: in de versterker (PHONO-ingang), in de platenspeler of als los kastje.

Hoeveel watt heeft een versterker voor een platenspeler nodig?

Dat hangt vooral af van het rendement van de speakers en van de ruimte. Voor een gewone woonkamer en gangbare boekenplankspeakers is een paar tientallen watt per kanaal meestal genoeg.

Kun je een versterker in een dichte kast zetten?

Dat is niet aan te raden. Kies liever een open vak, met ruimte boven en achter het apparaat.

Mijn home-cinemareceiver heeft geen phono-ingang: wat nu?

Gebruik een platenspeler met ingebouwde voorversterker op LINE, of voeg een externe phono-voorversterker toe die je op een lijningang aansluit.